Uit
OP WEG NAAR DE DERDE KERK
door Kees Haak, universitair docent zendingswetenschappen aan de Theologische Universiteit Kampen (Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt)) en aan de Intercultural Reformed Theological Training (IRTT), de educatieve afdeling van De Verre Naasten te Zwolle.:

"... Bekering betekent dat we bijbels-radicaal anders moeten leren denken en handelen. Dat wil voor ons, Nederlandse christenen, zeggen:

·    ophouden om racistisch vanuit ons Nederlanderschap of westers zijn te denken, als zou dat de maatstaf zijn voor de vormen van samenleven en de norm voor de levenswandel. Ook als dat zou inhouden dat we onze historische verbondenheid met de Nederlandse grond, de Nederlandse politiek of het Nederlandse vorstenhuis moeten opgeven als onterechte kenmerken voor een christelijk geloof; of ook als dat zou inhouden dat (christelijk) Amerika en de voorkeur voor de staat Israël niet meer vanzelfsprekende eigenschappen zijn van een waarachtig christelijk geloof;

·    besef hebben van de aard van cultuur als een historisch gegroeide manier van leven, erkennen dat bijvoorbeeld onze kerkelijke cultuur (en zeker onze Nederlandse cultuur) niet gelijk staat met een of andere bijbelse cultuur, zelfs erkennen dat ook de Bijbel zelf niet één cultuur leert of voorschrijft. Deabsoluteren dus van onze leefstijl en gebruiken en die niet dwingend of vanzelfsprekend aan anderen opleggen. Laten we onszelf eens afvragen hoeveel kerkelijke verdeeldheid in feite alleen wordt gehandhaafd vanwege ons vergroeid zijn met subculturele kerkelijke stokpaardjes en eisen die God niet van ons vraagt. Daarbij kijk ik naar de 'gevestigde', grote of kleine kerkgenootschappen in de zogenaamde gereformeerde gezindte, waar de eenheid geblokkeerd wordt door vooral op 'gezindheid' of 'oecumene van het hart' te pleiten, in plaats van ook kerkelijk en bijbels gehoorzaam te zijn. Zou de culturele omslag ook kunnen betekenen dat God het rekken en wachten van onze kant een keer beu is en ons met harde hand naar elkaar toe drijft om een eenparig getuigenis in deze wereld te laten horen?

·    erkennen dat de wereld om ons heen veranderd is en nog steeds verandert. Erkennen dat we niet langer toekunnen met manier van leven en denken uit de zeventiende eeuw, maar ook niet met die uit de eerste helft van de twintigste eeuw, toen christelijke politiek de boventoon voerde. Erkennen dat we tegenwoordig opgroeien in een 'werelddorp' waarin we rekening moeten houden met de andere bewoners, waarbij wij als westerlingen wel een bijzonder slechte beurt maken en nederigheid en schuldbesef ons zouden sieren;

·    afstand doen van veronderstelde systemen of patronen, maar meer de ménsen zien. Een mens niet beschouwen vanuit het land of de religie van zijn afkomst, maar vragen naar zijn menselijke behoefte en verlangens, opkomen voor zijn menselijke 'rechten';

·    innerlijk afstand doen van al onze westerse rijkdommen en ze eerder bestemmen voor de mensen om ons heen. Laten we ons realiseren hoe we aan onze rijkdom komen en ons inzetten voor de bestrijding van armoede, ook als we bedenken hoe gering die bijdrage nog maar is. En meer luisteren wat de Bijbel zegt over mededeelzaamheid, in 1 Tim. 6:17-19 bijvoorbeeld. Gastvrij zijn, niet alleen met een trommel koekjes, maar anderen laten mee-eten aan je tafel, een bed gereed maken voor een onverwachte gast, je huis openzetten voor vreemdelingen;

·    stoppen met 'klein' te denken van de kerk en van het christelijke geloof. Laten we ons realiseren dat er wereldwijd kerken zijn, christenen zijn die elkaar op een werkelijk bijbelse manier van dienst kunnen zijn: zodat we buitenlanders aantrekken voor problemen die wij in de kerk hebben of waar we geen raad mee weten, zoals onze omgang met buitenlanders, onze ervaringen met andere religies, zoals islam of animisme. En erkennen dat we als christenen oecumenisch met elkaar verbonden zijn in hetzelfde geloof in Christus, hoeveel we historisch, cultureel en economisch ook van elkaar verschillen.

Zoals elke bekering inhoudt dat je het oude aflegt en het nieuwe aantrekt, zo betekent contextualisatie voor Nederlandse c.q. westerse christenen concreet dat we sommige dingen moeten afleren en andere oppakken.

Afleggen van de oude (kerk)mens
We moeten afleren te denken dat Nederland 'eigenlijk' toch nog een christelijke natie is, waarin christenen min of meer het recht hebben de toon aan te geven en de maatschappij te sturen. Het betekent ook het loslaten van een overwinningsgevoel, van triomfantelijk gedrag of van superioriteitsdenken. Natuurlijk weten we als christenen dat we door het geloof zullen volharden en in Christus zullen overwinnen op de zonde en dood, maar dat is wel iets anders dan politiek of cultureel onszelf hoger achten dan anderen. ..."